Sövmek Ne Demek? İzmir’den Bir Bakış
Sövmek: Kelimelerin Gücü ve Aslında Gücüzlüğü
Bir İzmirli olarak, sabahları çayımı içerken hayatı çok ciddiye almamaya karar veriyorum. “Hadi ya, kim takar!” diyerek bir yandan da takılmaya çalışıyorum. Ama bir bakıyorum, sabahın köründe trafikte önüme kıran bir araç, beni bir anda başka bir dünyaya götürüveriyor. İşte o an “sövmenin” tanımını yapmak zorunda kalıyorum. “Sövmek ne demek?” diye düşünürken, aklıma aniden, elimde çay bardağım, yüzümde gülümsememle düşüveriyorum. Çünkü tam da orada, kendi içimdeki sessiz diyalog başlıyor:
İç ses: “Aaa, bana mı söylüyorsun?”
Ben: “Evet, sana! Hadi, biraz söv bakalım, rahatla!”
İç ses: “Evet, ama sonra bu konuda psikolojik bir yazı yazıp derin anlamlar çıkarabilir miyim?”
Ve işte böyle bir ikili hâl. Sövmek, aslında bu kadar basit ve aynı zamanda karmaşık bir şey. Hem gülüp geçilecek kadar sıradan, hem de içinde türlü derinlikler barındıran bir eylem.
Sövmek: Anlık Tepki ve Düşüncenin Çıkmaz Yolu
Sövmek, çoğu zaman bir tepki meselesidir. İzmir’deki yoğun trafikte, bir araç “Yol ver!” diye bağırırken, ne kadar sabırlı olursanız olun, bazen dilinizin ucundan kaçan o küfürlü cümleyi bile yakalayamayabilirsiniz. Ve işte, anlık olarak sövmenin ne demek olduğunu bir kez daha anlamış oluyorsunuz. Ama sadece anlık bir tepki mi? Hayır. Çünkü biz İzmirli gençler, içten içe bu tür anlık eylemleri bile filozofça analiz ederiz.
Bir gün arkadaşım, trafikte durduğumuzda:
“Abi sen hiç sinirli değilsin, çok sakin kaldın ya. Benim ruhum daralırdı, herhalde sen de söversin!”
“Yok, ya. Bazen öyle bir kafa yapıyorum ki, ‘sövmenin’ de anlamsız olduğunu düşünüyorum. Ama sonra… ‘Bir dakika!’ diyorsun ve anında bir kelime patlatıyorsun. Sonra kahkahalar…”
İşte o an, kendimle dalga geçiyorum. Sövmek, düşündüğüm kadar büyük bir şey değil aslında. Ama kelimeler, tam da o anda ne kadar güçlü olursa, o kadar etkili oluyor.
Sövmek ve Arkadaş Ortamı: Komiklikten Gerçekliğe
İzmir’de arkadaş ortamlarında, özellikle akşamüstü muhabbetlerinde, herkes bir şekilde gülümsüyor. Ama bakıyorsunuz, bir anda bir şey olur, herkesin ağzından çıkan cümle de çok başka bir hâl alır. Sövmek, bazen sadece bir şaka gibidir. Örneğin, çok komik bir şey söylerken, gözlerinizdeki ışık bir anda kaybolur ve “Ya ne biçim insanlarsınız?” diye bir laf patlatıverirsiniz. Ama bu gerçek değil, sadece bir anlık eğlence.
Bir arkadaşım şöyle demişti:
“Sövmek neden komik olur biliyor musun?”
“Neden?”
“Çünkü insan gerçekten istemediği zaman söylemez. Ama söyleyen kişi, hakikaten de bazen kafasındaki bütün düşünceleri ortaya döküveriyor. Bir bakıyorsun, aynı anda öfkeli ama bir o kadar da rahatlamış.”
Evet, her şeyin bir eğlencesi, bir de derinliği var. Yani bir anlamda, “sövmek” aslında “rahatlamak” demek olabilir mi? İzmir’in sıcak yaz akşamlarında, trafik ışığında takılmaya çalışan biri sövdüğünde, ne olur? Herkes anlık rahatlar, sonra başlar komik hikâyeler anlatmaya. “Bunu nasıl yapmadık?” sorusunu kendine sorar, bir kahkaha daha atılır ve hayat devam eder.
Sövmek: Toplumun Kendi İçindeki Parodi
Bir de şunu düşünün: Sövmek, toplumda nasıl bir yer edinmiş? Ne zaman sövsek, “Vay! Bu ne terbiyesizlik!” diyenler çıkabilir. Ama öte yandan, sokakta her an karşılaştığımız sahneler, herkesin bir şekilde içinden “sövmek” geçirdiğini gösteriyor.
Geçen gün, bir bakkalda 30 saniye içinde üç kere “neyse ya, geçtim” diyen birini gördüm. Durdu ve sonra bir anda o kadar fazla “lan” dedi ki, hem o anı hem de yaşadığı anlık duyguyu düşündüm. Çünkü her kelime bir “anlatım” demektir. O kişi gerçekten sinirli miydi? Hayır. O an bir şekilde kendini ifade etmek için sövüyordu.
Sonuç: Sövmek Ne Demek?
Sövmek, çoğu zaman bir rahatlama, bazen de mizah aracıdır. Toplumda kabul edilmeyen bir şey olarak görülebilir ama bu, aslında bir yansıma, bir sığınaktır. İzmir sokaklarında, kahve muhabbetlerinde, iş yerlerinde ya da trafikte, bizler söverken, bir nevi kendi içimizdeki öfkeyi serbest bırakıyoruz. Sövmek ne demek? Bazen sadece “bir anlık rahatlama”, bazen “bir anlık komedi”, bazen de “içsel bir çatışma” demek.
Ve şunu da unutmayın: Sövmek bazen sadece bir kelime ya da cümle değildir. Sövmek, kelimelerin içinde gizlenen duyguların ifadesidir. Hem ciddidir, hem komiktir. Hem insanı rahatlatır, hem de düşündürür. Hatta, bir İzmirli olarak, “Evet, buna sövmek denir!” dediğinizde, derin düşüncelere dalmak, hayatın anlamını sorgulamak da mümkündür. Yani, bazen sövmek… bambaşka bir şeydir.