“It” Türkçede Ne?
“It” Ne Zaman “O” Oldu?
Bazen dilin ne kadar karmaşık bir şey olduğunu düşünmek insanı kafayı yediriyor. Özellikle dildeki İngilizce kelimelerin Türkçeye nasıl geçtiği ve nasıl dönüştüğü üzerine, sabah kahvemi içerken birdenbire filozof gibi düşünmeye başlıyorum. İşte o anlardan birinde, “it” Türkçede ne oldu diye sormadan edemedim. Düşünsenize, İngilizcede “it” bir şeyin, bir nesnenin, hatta bazen canlı olmayan bir şeyin yerine kullanılırken, Türkçeye nasıl geçtiğiyle ilgili bir muamma oluşmuş.
Ama önce bir dakika, “it” gerçekten Türkçeye nasıl geçti? “Bu” diyoruz, “şu” diyoruz, “o” diyoruz… Ama ya “it”? Türkçede ne zaman ve nasıl “o” olmaya başladı? Cevabı yazarken biraz dalgasını geçelim.
Bir Diyalog: “It” Meselesi
Bir gün bir arkadaşım beni aradı. “Ya, şu it işini nasıl anlatabiliriz?” dedi. Ben de gözlüğümü takıp, “Bak, it aslında bir zamir, yani bir nesne veya hayvan için kullanılıyor.” dedim, ama içimden düşündüm, “Bunu kimse anlamaz, belki de ben bile anlamıyorum.”
Arkadaşım biraz daha derinleşti: “Ama işte Türkçede onu kullanırken de ‘o’ diyorsun.” Ben de cevap verdim: “Evet ama, bak, burada ‘it’ tam anlamıyla bir özne değil. Genelde Türkçede biz özneye ‘o’ diyoruz, ama o ‘o’ bazen işlevsel olmuyor işte.”
Sizce de değil mi? Gerçekten “it” Türkçeye ne zaman girdi ve “o” olmaya karar verdi?
İngilizce “It” ve Türkçeye Uyumu
İngilizcede “it” aslında nesneler ve hayvanlar için kullanılan çok temel bir zamir. Ama Türkçede “o” diyoruz. Burada işler biraz karışıyor. Mesela, “it’s raining” demek, “Yağmur yağıyor” demekle eşdeğer. “It’s hot” dediğimizde ise, “Hava sıcak” demiş oluyoruz. Türkçeye uyarlanması, basit gibi görünüyor, ama bazen işler daha da çetrefilleşiyor.
İç sesime soruyorum: “Hadi ama, ‘it’ diye bir kelime var, ona da Türkçede ‘o’ diyorsak, o zaman bu ‘it’ bir çırpıda Türkçeye geçse, dil daha ne kadar basit olurdu?”
Ama durun, bir bakış açısı daha var: Her “it” demek, illa bir nesne ya da varlık demek değil. Bazen dilin yaptığı bu tür kaymalar da insanı biraz kafa karıştırabiliyor.
“It” Türkçeye Ne Zaman Dönüştü?
Bir başka konu da şu: “It” kelimesinin Türkçeye geçişi… Tüm bunları düşünürken, bir arkadaşım aniden “O zaman ‘it’ Türkçeye ne zaman girdi?” diye sordu. Düşünmeden cevap verdim: “Girmedi, girmemeli de, ya ne olacak?”
Ama ciddi düşününce, aslında dildeki değişim o kadar doğal ki, Türkçede “it” kelimesi için farklı bir kullanım haline gelmiş. Tabii, Türkçede “o” diye hitap ettiğimiz varlıklar, nesneler, hatta bazen bir durum bile bazen “it” gibi kullanılamaz, o yüzden biraz esnek olmalı dil. “It” Türkçeye girmiş ama bizim dilimiz o kadar esnek ki, herkes aynı şeyi kullanabiliyor.
Bir örnek verelim. Mesela, biri size “O, gerçekten harika bir şey” dese, aslında o kişinin neyi kastettiğini bilmeden, “it” aslında bir şeyin yerine geçiyor. Ama “it” dediğinde “o” demek, işin karmaşık kısmı oluyor.
“It” Türkçede Ne Zaman Duygusal Oldu?
Bazen “it” bir hayvana, bir duruma, hatta bir insanı anlatırken, o kadar anlam kazanabiliyor ki. Şöyle ki: Mesela kedimi düşünün, ben ona “it” diyorum. Ama aslında duygusal bağım yüzünden, o kediyi daha çok “o” olarak görmek istiyorum. Türkçede böyle bir geçiş var. “It” kelimesi, sadece bir nesne değil, bazen duygusal bir geçişi simgeliyor.
Yani “it” Türkçeye geçerken, bir anlam katmanını da beraberinde taşıdı. Artık “it” bir zamanlar ne kadar soğuk bir kelimeyse, Türkçede o kadar sıcak bir hal almış durumda. Bu da dilin güzelliği olsa gerek.
Sonuç: “It” Türkçede Ne?
Sonuç olarak, “it” Türkçede tam olarak ne? Belki de “o” diyebileceğimiz, ama bazen “bu” olan, bazen “şu” olabilen bir kelime. Dilin evrimini düşününce, gerçekten de, bu kelimenin yolculuğu çok ilginç. Ama şunu söyleyebilirim, bir dil ne kadar karmaşık olsa da, onu gerçekten anlayabilen ve kullanabilen insanlar her zaman eğlenceli olacak. Tıpkı bizim gibi!
Her ne kadar derin düşünceler içindeyken kafamı karıştırsa da, “it” aslında dilin evrimine hoş bir örnek. Ve belki de bu yazıyı okuduktan sonra bir dahaki sefere “it” dediğinizde, “Hah, bu ‘it’ ne, o oldu artık!” diyebilirsiniz.